Teatër / Teatru / Theater

Tituj / Titluri / Titles

 

Coafura sfinților (The Hairstyle of the Saints, Berberana e shenjtorëve, 1998, ro.)

Dragoste la ultima vedere (Love at Last Sight, Dashuri me shikim të fundit), theater and prose, 2000, ro.)

zv.Libri – copëza jete a letre frymëzuar nga Teatri (The viceBook – fragments of life or of paper inspired by Theater, viceCartea – frânturi de viaţă sau de hârtie inspirate de Teatru 2008, sq.)

Gjaku asnjanës – jetë suflerësh (Neutral Blood – life of prompters, , Sângele neutru – viaţă de sufleuri, 2008, sq.)

Shkëlqesi – 5 pamje nga pasqyra (Excellence – 5 images from the mirror, Excelenţă – 5 imagini de la oglindă 2009, sq.)

 

Në vend të përjetësisë (Instead of Eternity, În loc de veşnicie, 2010, sq.)

Casting sau Cortina nu mai separă nimic (Casting or The Curtain No Longer Separates Anything, Casting, ose Perdja nuk ndan më asgjë, 2013, ro.)

Një botë më tutje (One World Beyond, O lume mai încolo, 2013, sq.)

Si (How, Cum, 2018, sq.)

Homo ex machina 

I. Pantomima, ose Të fshehta nga jeta e prijësve (Pantomime or Secrets from the Lives of Leaders, Pantomima sau Taine din viața conducătorilor)

II. Pakica – ngjarje me 15 pamje dhe me disa lloje perdesh (The Minority – an event in 15 scenes and with several kinds of curtains, Minoritatea – întâmplare cu 15 scene și cu câteva genuri de cortine)

III. Një si piano (Something Like a Piano, Ceva ca un pian, 2019, sq.)

Genul – piesă cu un act și un omor (The Gender – a play with one act and one murder, Lloji – pjesë me një akt e më një vrasje, 2019, ro.)

Exodul sufleurilor – stereodramă (The Exodus of the Prompters – stereodrama, Eksodi i suflerëve – stereodramë, 2022, ro.)

Tiparnița – monodramă (The Printing House – monodrama, Shtypshkronja – monodramë, 2022, ro.)

Ultimii oameni filmați (The Last People Filmed, Njerëzit e fundit që u filmuan, 2024, ro.) 

 

Synopsis 

RO: Dramaturgia lui Ardian-Christian Kyçyku / Kuciuk

- adresată ”unui singur spectator”, scrisă în primul rând ca să fie citită, nu neapărat pusă în scenă, funcționează ca o extensie a universului său epic, fiind un spațiu al experimentului filosofic, al dialogului și al confruntărilor directe cu ceea ce este incontrolabil pentru ființa umană. Principalele trăsături ale teatrului său ar fi:

· Un teatru al ideilor: Piesele sale sunt mai puțin axate pe acțiune fizică și mai mult pe duelul de idei. Dialogurile sunt adesea eliptice, pline de subînțelesuri, amintind de stilul lui Samuel Beckett sau Eugen Ionesco, dar cu o amprentă balcanică specifică;

· Minimalismul Scenografic: Multe dintre piesele sale (cum sunt, de pildă ”Exodul sufleurilor – stereodramă”[1] sau ”Genul – piesă cu un act și un omor”) se bazează pe o economie de mijloace. Accentul cade pe prezența actorului și pe forța cuvântului, transformând scena într-un laborator de disecție a psihicului uman;

· Tema Puterii și a Captivității: Un subiect recurent este individul prins în mecanisme de control, fie că sunt politice (dictatura), birocratice sau metafizice. Personajele sale se simt adesea "asediate" sau captive într-un spațiu din care nu pot evada decât prin credință în Dumnezeu, moarte sau nebunie;

· Dimensiunea Teologică și Etică: Spre deosebire de teatrul absurdului pur nihilist, dramaturgia lui Kyçyku caută adesea un sens moral sau o ieșire spre sacru. Conflictul se dă frecvent între degradarea umană și dorința de mântuire.

· Limbaj și Meta-teatru: Autorul explorează frecvent ideea de "teatru în teatru", sugerând că existența însăși este o reprezentație mascată. Personajele își conștientizează uneori rolurile, transformând piesa într-o reflecție asupra procesului de creație. 

SQ: Dramaturgjia e Ardian-Christian Kyçykut / Kuciuk

- i drejtohet "një spektatori të vetëm”. Shkruar kryesisht për t'u lexuar, jo medoemos për t'u vënë në skenë, ajo funksionon si një zgjerim i universit të tij epik, duke qenë një hapësirë e eksperimentit filozofik, e dialogut dhe e përballjeve të drejtpërdrejta me atë që është e pakontrollueshme për qenien njerëzore. Karakteristikat kryesore të teatrit të tij do të ishin:

· Një teatër idesh: Pjesët e Kyçykut janë më pak të përqendruara në veprimin fizik dhe më shumë në duelin e ideve. Dialogjet janë shpesh eliptikë, plot nënkuptime, që të kujtojnë stilin e Samuel Beckett-it ose Eugène Ionesco-s, por me një frymë të dallueshme ballkanike;

· Minimalizmi skenografik: Shumë prej pjesëve të Kyçykut (si për shembull Eksodi i suflerëve – stereodramë apo Lloji – pjesë me një akt e më një vrasje) mbështeten në mjete të kursyera. Theksi bie mbi praninë e aktorit dhe mbi fuqinë e fjalës, duke e shndërruar skenën në një laborator për zbërthimin e psikikës njerëzore;

· Tema e pushtetit dhe e robërisë: Një temë mjaft e pranishme është ajo e individit të kapur në mekanizma kontrolli, qofshin ata politikë (diktatura), burokratikë apo metafizikë. Personazhet e Kyçykut shpesh ndihen "të rrethuar" ose robër në një hapësirë nga e cila nuk mund të shpëtojnë veçse përmes besimit në Zot, vdekjes ose çmendurisë;

· Dimensioni teologjik dhe etik: Ndryshe nga teatri absurd tejet nihilist, dramaturgjia e Kyçykut shpesh kërkon një kuptim moral ose një rrugëdalje drejt së shenjtës. Konflikti zhvillohet shpesh midis degradimit njerëzor dhe dëshirës për shpëtim;

· Gjuha dhe metateatri: Autori eksploron shpesh idenë e "teatrit brenda teatrit", duke prcjellë bindjen se vetë ekzistenca është një shfaqje e maskuar. Personazhet ndonjëherë vetëdijësohen për rolet e tyre, duke e shndërruar pjesën në një reflektim mbi procesin krijues.

 

EN: The dramaturgy of Ardian-Christian Kyçyku / Kuciuk

- addressed to "a single spectator", written primarily to be read, not necessarily to be staged, functions as an extension of his epic universe, being a space for philosophical experimentation, dialogue, and direct confrontations with what is uncontrollable for the human being. The main features of his theater would be:

·  A theater of ideas: His plays are less focused on physical action and more on the duel of ideas. The dialogues are often elliptical, full of subtext, reminiscent of the style of Samuel Beckett or Eugène Ionesco, but with a specific Balkan imprint;

·  Scenographic minimalism: Many of his plays (such as, for instance, The Exodus of the Prompters – stereodrama or The Gender – a play with one act and one murder) rely on an economy of means. The emphasis falls on the actor's presence and the power of the word, transforming the stage into a laboratory for dissecting the human psyche;

·  The theme of power and captivity: A recurring subject is the individual caught in mechanisms of control, whether political (dictatorship), bureaucratic, or metaphysical. His characters often feel "besieged" or captive in a space from which they can only escape through faith in God, death, or madness;

·  The theological and ethical dimension: Unlike the purely nihilistic theater of the absurd, Kyçyku's dramaturgy often seeks a moral meaning or a path toward the sacred. The conflict frequently takes place between human degradation and the desire for salvation;

·  Language and meta-theater: The author frequently explores the idea of "theater within theater", suggesting that existence itself is a masked performance. Characters sometimes become aware of their roles, turning the play into a reflection on the creative process.

Source: internet

 

---

[1] Cuvânt creat de autor / Word Created by the Author / Fjalë e krijuar nga autori.

Bio in English

„Ati” - roman, Botimet Poeteka, 2017

“Urdhri kishte shumë anëtarë, në çdo shtet e qytet të botës. Anëtarët zgjidheshin qysh në vegjëli, në bazë të një parimi, të cilin anëtarët e zbulonin vetëm kur arrinin pjekurinë e plotë dhe kur dëshmonin se ishin të aftë për çdo vetëmohim, se mund të zgjidhnin anëtarë të tjerë, t'i stërvitnin, t'i udhëzonin, t'i mbronin gjer edhe me jetën e tyre. Pas Luftës së Dytë Botërore, Urdhri kish ndryshuar. Lidhjet mes anëtarëve nuk ishin mbajtur më drejtpërdrejt, ose përmes lajmësve, po përmes letrave. Urdhri nuk i ndruhej hapjes së mundshme të letrave nga ana e shërbimeve të fshehta, sepse kumtet ishin "të përkthyer", domethënë të fshehur. Vetëm anëtari që merrte letrën, pak para se ta digjte, ishte i aftë të zbërthente kumtin përkatës. Nëse letra mbërrinte gabimisht, ta zëmë, tek një anëtar tjetër i Urdhrit, ky i fundit e digjte pa kuptuar për çfarë bëhej fjalë. E nëse anëtari të cilit i qe drejtuar letra nuk vepronte, nuk përmbushte misionin e ngarkuar, në një kohë të shkurtër Urdhri i dërgonte një letër tjetër. E kështu derisa misioni të kryhej. Asnjëri nga anëtarët nuk merrte detyra e letra pas vdekjes, ngaqë Urdhri dinte me një saktësi, - shajnitëse për të pabetuarit, - gjithçka rreth jetës së anëtarëve”.

Bukuresht, shkurt 2003

Incógnito [Copëza nga jeta e rojeve dhe anasjelltas]

roman

Botim onLine: Librarium Haemus, Bukuresht, ISBN: 978-606-8093-98-7 / Në letër: "Naimi", Tiranë, ISBN: 978-9928-234-01-8

Synopsis

Në një kazermë perëndimore që të kujton mërgimin, gjatë një mërgimi që ngjan edhe me vdekjen në mungesë, edhe me çlirimin nga çdo e tashme, një i ri shqiptar, rritur me bunker në oborr, (me nofkën Incógnito) caktohet roje, ose thjesht çon një jetë në dukje të rëndomtë. Për vite me radhë, tek shpreson të kthehet në dashurinë e hershme, ai ruan depo armësh e municionesh, salla librash, veten, kujtesën dhe disa të panjohur, i rrethuar nga eprorë e bashkëkohës që ndonjëherë sikur mishërojnë vetë fatin, në një hapësirë e kohë ku njeriu ka arritur të mos kushtojë më tepër se një plumb.

Ligjërimi i romanit rrjedh mbi tehun që bashkon e ndan metaforën nga e përditshmja dhe vendos një baraspeshë të çuditshme midis ngjarjeve, qënieve dhe sendeve të ngjashme e të kundërta, duke u dhënë mjaf fjalëve kuptime të pahasura më parë. Gjërat rrjedhin herë si në ëndër, herë si në zhgjëndërr, herë si në vegim, herë si në të gjitha bashkë, brenda e jashtë një bote tashmë të globalizuar. Kaosi i mendimeve, i shprehjeve dhe i ngjarjeve hyn në qënien e protagonistit dhe i nënshtrohet fjalës-kyçe “anasjelltas”, që sundon natyrshëm nëntekstin e librit. 
Brenda 24 vjetëve gjatë të cilëve shkruhet romani, kufijtë hapen; kazerma, ose mërgimi zgjerohen; poashtu edhe vendlindja, - në kahe e kohë të ndryshme, - ndërsa Incógnito jeton disa jetë, i bindur se vërtet “mund ta nxjerrësh njeriun nga mërgimi, por s’mund ta nxjerrësh më mërgimin nga njeriu”. Roja është shndërruar tashmë në diçka krejt tjetër; Incógnito nuk pranon të tjetërsohet edhe ngaqë di me përafërsi se sa të gjatë e ka jetën trupi i tij – dhe ndjen me saktësi se sa të gjatë mund ta ketë jetën shpirti i tij. Ai nuk del nga “hija”, duke vendosur që më mirë të mbetet “një askush i zgjedhur, se sa një dikush me një jetë të vetme”. 

HaemusPress, 2016

F r a g m e n t

Më kot ngrihen gracka para vështrimit të zogjve.

Se ata ngrenë kurthe kundër gjakut të tyre,

dhe shpirtit të tyre i ngrehin leqe.

Fjalët e urta të Solomonit, 1. 17, 18

Sipas disa fjalorëve të besueshëm, incógnito rrjedh nga incógnitus i latinishtes, alias dikush i njohur (i famshëm, i shquar), që udhëton nën emër tjetër, pa dashur të bjerë në sy. Ka edhe kuptimin person që dëshiron të mbetet i panjohur ndaj botës dhe të tjerëve, duke u fshehur, ose duke dalë nga dijenia e njerëzve.

Autori

Në këtë orë uleshim me Irisin para dritareve pa perde dhe prisnim vdekjen. Tani prisja tjetër vdekje. Isha roje dhe prej kohësh jeta ime nuk kushtonte më tepër se një plumb. Tyta e revolverit m’u ngjit në zverk dhe e ndjeva veten me dy sy e gjysmë. Syri i tretë do të më hapej sa hap e mbyll sytë, pastaj asnjëri nuk do të hapej më në këtë botë. Shpesh mjaftonte të mbyllja njërin sy dhe shihja dy botë. Ndoshta jo ato më të pranueshmet, por dy. As mbyllja e syve, as hapja e syrit të tretë, nuk dhimbte. Ose dhimbte më pak se litari, sëpata, thika, të cilave u mungonte zjarri. Por edhe shpirtit i qe mpakur zjarri. Ndoshta edhe zjarrit i qe mpakur shpirti. Sapo qe gdhirë: vjeshtë e dytë, gjethe që përkujtonin floririn dhe dehjen e kokës që mbështetet mbi gjirin, apo prehërin e së dashurës. Gjërat nuk shquheshin qartë, ishin në lindje a vdekje e sipër, ndonëse në brendësi të tyre, atje ku vështrimi nuk mbërrin, por zemra nuhat, vajtonin si ajo foshnja që ndjen se do të vdesë pa çuar në fund gati asnjë rrokje, asnjë ëndërr, dhe përdor lotin ose kujën në vend të fjalëve.