l.o.l. [rrëfim]

Rropateni më kot, të nderuar, nënqeshte Profi, për sa kohë s’mund të skiconi as shkarazi ca gjëra tejet të thjeshta, si puna e vdekjes. Apo as vdekja s’është me aq e thjeshtë sa ç’ishte në fëmininë time?! Kishin kaluar tashmë tri orë nga ato ballkaniket dhe askund mbi mur nuk shquhej ndonjë gjurmë vdekjeje. Por as ndonjë jete e denjë për kurreshtje nuk dukej. Përndryshe, qe një ditë mjaft e ngarkuar. Në vetëm 24 orë njerëzimi festonte Ditën botërore dhe / ose ndërkombëtare të: Teatrit të kukullave, Fëmijëve të rrugës, Sindromës Down, Luftës për çrrënjosjen e racizmit, Luftës për luftimin e pagjumësisë dhe Poezisë. Ndërkaq, disa prej tyre ia kishin ndryshuar Profit nofkën dhe fshehtas e quanin Star (nga Kujdestar).
- Të pëlqen, o Staro, - e pyeti njëri.
Pa u bezdisur nga ai llagap përqeshës, Profi ndreqi syzet dhe kundroi murin.
- Po më the edhe se ç’ke dashur të thuash...

Artistët rrinin të rreshtuar para murit që ish caktuar për çmësyshje dhe krijonin. S’dihej nga kish ardhur direktiva që muret ende të lirë të lagjes të mbusheshin me piktura, vizatime, fjali të mençura e shenja, por çiliminjtë dukeshin të frymëzuar. Dhe nuk ishte ai frymëzim që rridhte nga ndonjë ndërkryerje fëminie, as madje nga ndonjë e trashëguar. Muret e plasaritur, të pistë dhe drobitës duheshin çmësyshur me piktura. Se s’thuhej kot: truri bëhet ajo që shohin sytë. Me kalimin e kohës, pothuajse asnjë mur nuk do të mbetej bosh, memec, njëngjyrësh, apo "pa kuptim". Në vend të murit të hershëm, sytë e kalimtarëve, sidomos të atyre që nuk e njihnin të folurën me vete, mund të shquanin qysh tani një pamje të çuditshme, që duhej zbërthyer. Brenda dhe rreth saj, mes shkallinash për bojaxhinj, koka të shpupurisura dhe doçka të njollosura me ngjyra dhe që nuk përkujtonin as ndonjë krim e as nevojën për të larë duart, brezi i së ardhmes, ai që do të na paguante pensionet, siç quhej rëndom, mundohej ta shprehte veten sa më qartë, sa më bindshëm. E nëse qe e vërtetë që Zoti e shihte botën me sytë e fëmijëve, mendoi Profi, ishte e lehtë ta përfytyroje tmerrin dhe vuajtjen e Zotit. Se s’mund të besoje që bota paskësh sosur aq e pazbërthyeshme. Nga ana tjetër, gjer edhe për të marrë pjesë, sado shkurt e turbull, në vuajtjen e Zotit, dita e kishte hak krejt mundimin.
- Evropa, Staro, Evropa! - tha çunaku.
- Evropa?!
- Po, po, Evropa. Tani. Në vlug të krizës….
Po unë s’shoh veçse ca si bythë, ia ktheu Profi pa zë. Bythë, ose doreza boksi, ose sisë të stilizuara, ose dy bomba. E kështu me radhë… Si mund të paraqitet Evropa në këtë farë feje?!
- Mbase është ca si tepër e thellë për kolegët e tjerë, - shtoi. E ke pasur gjë mendjen tek sferat e influencës?
- Kam unë sfera, kam unë sfera! - u hodh një vajzë. Ja, shikoni çfarë sferash përsosmërisht rrethore kam bërë…
Profi ende s’e kishte marrë vesh se, falë ca ujdish nga ato të teknologjisë së epërme, sferat qenkëshin bërë tashmë katrore, me nga një pikë të kuqe si prej gjaku nëpër cepa. Ishin tri pika. Dy në sferën e parë katrore, dhe njëra në katrorin tjetër rrumbullak.
- Janë edhe sy, - sqaroi vajza. Por janë, njëherazi, edhe planete, gabime të pafalshme, toptha me push të kuq… Ehe, mbetet shumë për të biseduar…
Sytë (e kujt dhe ku?) që na shohin, tha Profi me vete.
Duke përsëritur pa kuptuar pyetjen e hershme ballkanike ("Në bythë i kishe sytë?!"), Profi nisi të endej për të panumurtën herë para murit, në heshtje, që të mos u tërhiqte vëmendjen. Njëzetedy fëmijët nuk kishin edhe shumë punë, ndonëse dukeshin gjithë kohës si në fillim – e kjo jo ngaqë nuk bënin diçka që ti do ta kishe bërë shumë më mirë. Vetëm vajza që pat sjellë penelat, bojërat, vazot me ujë dhe leckat e pastrimit nuk punonte. Ishte e vetmja që vizatonte pa ia kërkuar kush dhe tani e kishin caktuar të ndihmonte kolegët kur kacavireshin drejt anës kulmore të veprës, pa ndërhyrë dhe pa iu përgjigjur pyetjeve gjithnjë e më të rralla. Heraherës u jepte nga një penel, nga një ngjyrë; herë të tjera u mbante sandwich-ët, që ata të mund të hanin me duar të pastra. Të gjithë kishin uri, asnjëri nuk falenderonte.
- Po ti?! - u habit Profi.
- Nuk kisha vend, - u gjegj vajza.
- Po nuk të thonë Artistja ty?!
- Po…
- Apo ta kanë vënë nofkën Artistja ngaqë asnjëherë s’ke vend?
Vajza buzëqeshi si nga një tjetër moshë:
- Mbase artisti është ai që ndihmon të ushqehen…
- Ke dëshirë të të bëjmë vend? Ndoshta ke edhe ti nevojë të shprehesh…
- Jo, falemnderit… Mund shprehem në shtëpi, në letër.
- E nuk të duket se kjo është një lloj tradhëtie?!
- Jo. Është vetëm ndihmë në të ushqyer…
Profit iu kujtua se, para një viti, kjo Artistja kish pasur një çast mjegullimi para dërrasës së zezë dhe, në vend që të thoshte "Gripi i derrave" dhe "Kriza financiare", kish thënë "Kriza e derrave" dhe "Gripi financiar". Të tjerët qenë gajasur së qeshuri, disa me lot, disa me zëra të çjerrë.
Profi u çapit më tej, me mërzinë e mbajtur mirë në fre, sikur të kishte përvojë shumëvjeçare gardiani, dhe nuk po ndihej fort mirë. Kish përshtypjen se, sa hap e mbyll sytë, fëmijët do të ktheheshin drejt tij, tashmë të plakur e të pafuqishëm, mbuluar me vargonj e zhele, gati për t’u pushkatuar. Ndërsa pas shpinës së tij, një togë ushtarësh pak më pleq se të dënuarit do t’i bënin fërtele me plumba, në heshtje, njëlloj sikur të kryenin një hulumtim shkencor mbi murin e pikturuar.
- Kush mbaron, vjen këtej, - tha Profi. Ama në heshtje, se s’është koha të pengojmë kolegët. Qartë?
Qartë, por ata s’mbaronin lehtë. Kjo vjen nga vesi i shkatërrimit, mendonte Profi. Ndërtimi ka një fund, të ngop. Kurse shkatërrimi të lë gjithmonë të pakënaqur. Asgjë s’është në gjendje të të bindë se s’mundje të shkatërrojë diçka, apo dikë, më mirë se aq.
Kur po ulej muzgu, të gjithë qëndronin para veprës dhe prisnin lëvdata, madje edhe çmime. Profi kuptoi se asnjë deshifrim nuk fillonte ndonjëherë me gërma, apo me fjalë. Të gjitha nisnin vetëm me numra. Tashmë kish nisur të numëronte detajet e veprës, pa kuptuar se ku mund të çonte rreshti i numrave. Dhjetë vija të holla, të trasha, pabesueshëm të gjalla... Mund të ishin në të njëjtën masë gjarpërinj, trungje, eshtra zvarranikësh, kangjella të shkrira nga vapa, mëkate, zorrë, gërsheta, tipare të krizës së derrave, apo të gripit financiar, rrathë tymi të zi, tentakula, rrugë, korridore burgu parë nga lart etj. Trajta rrumbullake, katrore, trikëndore, të përziera, të shformuara, në të gjitha ngjyrat e mundshme. Mund të ishin fruta, koka, shtëpi, kafka, shkëmbinj, gurë mulliri, gurë kufiri, paragjykime, hasmërira, kafshime ndërgjegjesh etj. Të gjitha gërmat e alfabeteve, në disa motërzime, por gati binjake në mënyrën e të shkruarit. Fjalë pa lidhje mesveti e mbase pa lidhje as më vijat, trajtat e ngjyrat, kërcenin befas mbi vështrim, pastaj e humbin kuptimin, sikur të ishin copëza llogarish bankare, apo numra telefoni. Nuk qe pjellë ende ai njeri e nuk qe shpikur ende ai kompjuter qe mund të vinin rregull mes aq numrash të plasur mbi mur si syçka foshnjash. Mbase ky kaos është e vetmja liri që na ka mbetur, mendoi Profi. Ose e vetmja dhe e fundmja skllavëri.
- Hë, si po të duket, Staro? - e pyeti në emër të bashkësisë më qerratai ndër nxënës.
- Është… është një realitet… - belbëzoi Stari.
Është një soj harte, vijoi pa zë, e këtyre kohërave kur "hartat vjetërohen në shpejt se letërnjoftimet"
- Po sa bukur e kemi pikturuar vdekjen si të duket?
- Unë kam pikturuar Zotin, se ai e shkatërron vdekjen. Ai mund t’i shkatërrojë të gjitha.
- Nëm edhe mua një kafshatë, mos u bëj shkërdhatë tani!
Profi s’pati kohë të shmangej: ata brofën të gjithë në ajër, njëheresh, a thua se kishin qenë vegla të një bombe vigane, sa një shtëpi, jo thjesht një grup fëmijësh, me të gjithë zërat e britmat, me të gjitha lëvizjet, pështymat e pavullnetshme, sharjet, qyfyret, me krejt këmbënguljen e mbarimit të fëminisë; e rrethuan, po e preknin, e tërhiqnin pas mëngëve, pas xhepave të xhaketës, pas kravatës me pikla të kaltra, ndoshta edhe pas gjuhës, edhe për veshësh – dhe i shpjegonin në kor kuptimin e pafundëm dhe rolin e asaj kryevepre. Ja njeriu i shpellave, me një gur të madh, si kafkë bualli, ose si kompjuter, mbi gjunjë. Më tej: gjuha njerëzore, në trajtën e një shigjete, por edhe harku. Ja syri i një shpellareje dhe syri i një shpellari, të dallueshëm, por brenda së njëjtës kafkë. Ja akrepat e një muri pa sahat dhe një sahat muri pa numra. Por ja edhe një sahat muri, mbërthyer në mur, plot me numra, por pa akrepa. Një gjarpër me tri kokë, ndër të cilat dy prej njeriu. Një njeri me katër koka gjarpëri dhe një rosaku. Tre pëllumba paqeje, se ndoshta një paqe e vetme e përbotshme nuk mjaftonte. Tri pasqyra, njëra vezake, njëra e thyer, tjetra e mbuluar me afishe kinemaje dhe ftesa dasmash. Dy stadiume, një rresht topash futbolli në vend të vezëve, ose qepëve, asnjë libër, vetëm një fill i kuq nga ata që përdoren për të mos ngatërruar faqen ku të ka zënë gjumi, as ndonjë gjurmë varreze, apo sarkofagu të gdhendur. Një flutur shumëngjyrëshe, një grusht me vezë, apo larva, dhe ca dekorata, grada, yje dhe spaleta nga njëra prej Luftrave Botërore, ose nga të gjitha bashkë. Drapri dhe çekani, nën një sorrë ngjyrë vjollcë. Një glasë sa një pjatancë për ëmbëlsira. Një pallari e stërmadhe, e kthyer sëprapthi, si çadrat gjatë shirave të rrëmbyer, mbushur me dorashka aristokratësh, me unaza e vathë floriri, me pendë pallonjsh dhe erashka. Një raft me bukë si qivure foshnjash dhe nëntë gojë madhësish e moshash të ndryshme që kacavireshin rreth raftit. Tri gojë vdisnin urie, njëra këndonte, dy shanin, dy të tjera pështynin – dhe nga secila dilte nga një varg, por Profi mbajti mend, ose sajoi padashur vetëm „oi, oi, oiiii, jeta imeeeee, tiii”. Tri palë pranga. Një dyzinë shishesh e shishkash e vazosh e shiringash me lëngje pa emër, kremëra e parfume. Një dritare me lloz dere, një shtatore pa gishtat e duarve, një kalë si lopë, tri bretkoca, vetëm një breshkë, dy lopë si dele. Dy pjata fluturuese, njëra me papagall pa flatra në vend të pilotit. Duar njerëzish, kthetra, thonj, balona, gozhdë, thika, tyta armësh, një top që s’gjuante me predha, por me veshulë rrushi, një gjysmë tanku, një det i kaltër, një majë mali, një shpellë prej akulli, disa bomba (ose sisë të stilizuara, ose etj) një trumbë simbolesh si çelësa të thyer, ose anasjelltas, një "Poshtë", disa "Rroftë", "Vetëm për ty", emra qytetesh, yjesh mode, nofka, këshilla dijetarësh apo rrjetesh interneti, fjalë të urta, shenja të çuditshme që mbase qenë nisur të bëheshin shenja pikësimi, por s’ia kishin dalë mbanë, pastaj cool, yeah, pls, wtf, lol*love, bitch, beep, knock etj. Evropa në vlug të krizës, një sy i zgurdulluar, i Profit, apo i ndonjë Stari tjetër, një qen me dhëmbë floriri, një derr Guineje, një hamster me skeptër kristali ndër dhëmbë, një gji nga i cili rridhte whisky, disa kërpudha, ose çadra. Si për të dëshmuar se gjithçka mund të bëhej pluhur e hi në këto treva, por sahanlëpirja – kurrë, njëri nga nxënësit kish vizatuar me hollësi edhe veshjen që Stari mbante gjatë hapjeve të vitit shkollor: kravatën me viza blu, këmishën e bardhë dhe kopsën që i mungonte.
- E ka parë njeri kopsën time? - pyeti Stari.
S’mund të dëgjohej. Vuri re i trullosur se, gjatë gjithë kohës së krijimit, ata nuk kishin pushuar së ngrëni. Sikur s’mund të merrnin frymë po të mos mbllaçitnin a përtypnin diçka, E anembanë mbi mur, gjer edhe atje ku s’kish vend as për verbimin, shihje makina, celularë, avionë dhe pafundësisht shumë ushqime. Disa avionë udhëtonin vetëm me vajtje, ndoshta ngaqë hapja e kufijve e kish shndërruar gjer edhe mërgimin në modë. Aq shumë ushqime, saqë ja, vëllezër, do të kishin galduar ateistët, e shihni që nuk rrjedhim nga majmuni, por nga diçka tjetër shumë më e hershme dhe e qëndrueshme: ushqimi. Jo e dhjera, sqaroi Profi pa zë. Pastaj numra të panumërt, duke nisur me targat e veturave, të avionëve, jahteve e motoçikletave, e duke vijuar me kremastarët, urat, rrugët, tastjerat, peshoret, çmimet mbi pakot dhe qeset me ushqime. E pamundur të numëroheshin aq numra. Dhe nxënësit qenë kujdesur të numëronin gjithçka, me përpikmëri, mbase për të vulosur të drejtat e autorit. Apo do të kenë zbuluar këto qënie misterioze ndonjë melhem të panjohur, nënqeshi Profi. Vinte, për shembull, para murit një i sëmurë për vdekje dhe niste të numëronte. Dhe numëronte për muaj e vite me radhë, me durim kafshe, derisa dorëzohej sëmundja, o Zot, lodhej madje edhe vetë Vdekja, dhe ia mbathnin.
- A, kjo vërtet ide me vlerë, - tha.
Ata nuk kishin reshtur së bërtituri, së shpjeguari dhe, kuptohet: së përtypuri. Ndërsa ai s’dinte pse hiqej sikur i kuptonte të gjitha, pohonte, u buzëqeshte. As vetë s’e mori vesh se si vërtet, të paktën për ca çaste, i kuptoi me themel bash të gjitha. Vetëm se s’mund të bënte asgjë me atë kuptim. Për fat, ndërkaq kishin mbërritur prindërit e krijuesve dhe muri qe shndërruar në një hapësirë të butë, plot njolla vezulluese e të errëta që puliteshin; mes tyre, hije dhe fytyra fëmijësh, si prej alumini, faniteshin e zhdukeshin nën ca klithma admirimi, që sikur dilnin nga aparatet fotografikë. Ndoshta nga tronditja, prindërit nuk dinin veçse një majë gjuhe të gjuhës, ose ndanin disa bashkë një tru të vetëm, i cili përsëriste vetëm "wow", "ueh", "të hëngërt…" (mami, babi, gjyshja etj), "bravo, mo", "jam / jemi krenar (pa ë) për ty", "ua fute", ”jur zë best, diud” etj. Dhe bënin fotografi me përkushtimin me të cilin krijuesit e rinj mbllaçiteshin, duke u mbllaçitur teksa shkrepnin aparatet. Njëkohësisht, disa syresh ishin me barrë dhe pluskonin para murit si ca bute me koka njerëzish.
Stari shtrëngoi shumë duar të njomura si nga lotët, thithi shumë aroma të çuditshme, buzëqeshi plot mirësjellje dhe pohoi me krye gjersa iu mpi qafa, si ata që s’dinë gjuhë të huaja. Por ndihej i qetë, se krijuesit nuk qenë plakur rrufeshëm dhe asnjë togë pushkatimi nuk qe fanepsur nga retë e bymyera të territ për t’i bërë fërtele para murit. Vërtet zhurmat e fishekzjarreve (që nuk rimonin as me zjarret, as me fishekët) të kërcisnin brenda kafkës duke të bindur se të kanë plasur sytë, ama dynjaja festonte. Ditën e Teatrit të kukullave, të Fëmijëve të rrugës, të Sindromës Down, të Luftës kundër racizmit, të Luftës për luftimin e pagjumësisë dhe të Poezisë.
Një baba kish hartuar në kompjuter një kërkesë që të bisedohej me ata të bashkisë me synim ndarjen e atij muri në copa dhe zhvendosjen e copave nëpër shtëpitë e autorëve. Se s’qe llafi për ndonjë punë dosido këtu, por për një krijim artistik në gjithë kuptimin e fjalës. Fëmijët kishin të drejta autori, s’qe e drejtë të braktisej ajo goxha vepër atje, në mëshirën e rrugaçëve dhe të llumit të shoqërisë në përgjithësi, apo më keq akoma: të ndahej si plaçkë lufte nga ata të bashkisë dhe të shitej sa qimet e kokës.
- Po kështu, posi! - përsërisnin të tjerët.
Dukej sikur edhe një orë i ndante nga themelimi i një partie të re.
Profi kishte edhe ai fëmijë, më saktë: kish pasur. Ata kishin ikur gati ashtu siç qenë larguar edhe prindërit e krijuesve të vegjël. Vetëm vajza me nofkën Artistja qëndronte para murit të çmësyshur, duke mbledhur penelat, vazot e pista, leckat dhe mbeturinat e të ngrënave. Kish rënë shi edhe me toptha çëmçakizësh; disa qenë përdorur në pikturë, krahas disa pështymave.
- Ç’mendim ke? - e pyeti Stari.
- Ikën, - u përgjigj ajo. Thanë "Ne bëmë art, moj… s’jemi fshesaxhinj…"
- S’janë të vetmit që ikën, - buzëqeshi Stari. Vjen njeri të të marrë, apo mund të shkosh vetë?
- E kam shtëpinë këtu afër. Mbrapa murit.
Stari hoqi syzet dhe ndezi një cigare. Pa syze, gjërat dukeshin dy herë më të plakura.
- Të bëri edhe ty njeri ndonjë foto?
Artistja mohoi me një nënqeshje të çuditshme:
- Më parë duhet të bëja pjesë në punimin e tyre...
Mbrapa kryeveprës (titulluar edhe Mur i sapopastruar dhe i çshkretuar) ndodheshin një çerdhe, një pallat gri dhe një qendër ushtarake rekrutimi.
- Po ndodhi të gjesh ndonjë kopsë, - tha Stari, - të lutem më njofto, se mund të jetë e imja.
- Kopsë prej vërteti, apo e pikturuar?

Disa roje pinin duhan në oborrin e çerdhes njëlloj sikur ana pa ngjyrë e murit të ishte më e rëndësishme se kryevepra. Prandaj s’morën vesh se kush i pat marrë shkallët e drunjta e metalike, ku i patën shpënë, as kush qe mbështetur në kryeveprën e fëmijëve, atë natë, ose më vonë, dhe qe rropatur ta spërkaste me diçka. Hamendje e dyshime mund të qenë shumë, por askush s’mund të betohej nëse qe fjala për pika shurre, gjaku të çngjyrosur, ndonjë pijeje, apo lotësh. Po ta vështroje për disa çaste, ose vite, murin, arrije në bindjen se prej kohësh, qysh kur qe larguar grupi i parë i fëmijëve apo i prindërve, në këtë botë nuk qahej vetëm me sy e as vetëm me lotë.

Bukuresht, 3 tetor 2013



* Shkurtim i shprehjeve lot of love, por dhe lots of laughs.